Steun ons
Deze website is nog in ontwikkeling: er komen gidsen en functies bij, en er kunnen nog fouten in staan. Zie je iets? Mail naar help@projectfimbul.eu.

Crisisvoorbereiding · Europa

Voorbereid op de lange winter van onzekerheid

Met Project Fimbul bereid je je rustig en nuchter voor op een crisis: met eerlijke cijfers over wat er kan gebeuren, heldere uitleg over wat je zelf kunt doen, en uitrusting die blijft werken als stroom, water of internet wegvalt.

Begin met de basis Bekijk de klok
Fimbulvintern
--:--
tot middernacht
Hoe de klok werkt →
De basis · drie weken

Drie weken zelfredzaam

De Nederlandse overheid adviseert om 72 uur zelf te kunnen redden; onderzoekers raadden in september 2026 aan om voedsel voor 8 dagen in huis te hebben. Wij adviseren minimaal 3 weken per persoon. Hieronder lees je waarom.

Minimale voorraad in dagen, volgens overheden in Europa

Het minimale aantal dagen dat je zonder hulp moet kunnen redden, volgens officiële instanties. Stand oktober 2026.

Waarom drie weken?

Tijdens de coronapandemie bevoorraadde de oprichter van Project Fimbul zelf supermarkten. Per vrachtwagen was ongeveer een kwart, soms minder, voor één winkel bestemd. Wc-papier en water waren het snelst uitverkocht, en het duurde 1 week voordat de schappen weer normaal waren aangevuld. En dat was nog zonder brandstoftekort.

Vrijwel alle vrachtwagens in Europa rijden op diesel. Overheden kunnen bij tekorten strategische dieselvoorraden vrijgeven, maar die zijn eindig. Als ze niet op tijd worden aangevuld, kan de bevoorrading langer dan 1 week stilliggen. Drie weken voorraad geeft je die marge.

Noodpakket

De spullen hieronder, bij elkaar op één vaste plek.

Noodplan

Waar spreek je af, wie haalt de kinderen, wie belt wie.

Samen

Praat erover met je huisgenoten en buren, en help elkaar.

    Hoeveel heb je nodig?

    Periode
    0 L
    0Maaltijden
    € 0Contant geld

    DFQ · mentale kracht

    DFQ: Don't Fucking Quit

    Water, eten en spullen houden je in leven. Je hoofd bepaalt of je volhoudt. DFQ is onze regel voor als het zwaar wordt: je geeft niet op.

    Waarom DFQ telt in een grote crisis of oorlog

    Rampenonderzoek laat zien dat echte paniek zeldzaam is, maar dat veel mensen in het begin aarzelen of in de war zijn. Wie zich vooraf mentaal voorbereidt, komt sneller door die eerste schrik heen.

    Een grote crisis of oorlog duurt geen dag, maar weken of maanden. Kou, vermoeidheid, slecht nieuws en onzekerheid vreten aan je. Overlevingstrainingen van legers noemen de wil om te overleven daarom het belangrijkste wat je hebt.

    DFQ betekent niet dat je alles alleen moet dragen. Hulp vragen, rust nemen en op elkaar letten is juist hoe je volhoudt.

    Zo houd je vol

    Adem eerst

    Bij schrik of paniek: adem 4 tellen in, houd 4 tellen vast, adem 4 tellen uit en houd weer 4 tellen vast. Een paar rondes helpen je weer helder te denken.

    Kleine doelen

    Denk niet aan de hele winter, maar aan het volgende uur: water koken, warm blijven, de radio aanzetten. Elk doel dat je haalt, geeft grip.

    Houd ritme

    Vaste tijden voor opstaan, eten, slapen en nieuws. Routine geeft rust, ook voor kinderen.

    Blijf verbonden

    Spreek met familie en buren af hoe je elkaar bereikt en helpt. Samen houd je het langer vol dan alleen.

    Doseer het nieuws

    Luister op vaste momenten naar officiële bronnen en zet het daarna uit. Geruchten en eindeloos scrollen putten je uit.

    Zorg voor je lijf

    Slaap, eet en drink, ook als je geen trek hebt. Een uitgeput lichaam maakt slechtere keuzes.

    Tijd en routine

    Draag een horloge dat zonder stroom of netwerk werkt: op batterij, zonne-energie of om op te winden. Het geeft je dag houvast. Schrijf op wat er moet gebeuren en plan het in vaste tijdsblokken: bijvoorbeeld elk uur water en warmte controleren, en op vaste tijden eten, nieuws luisteren en rusten. Vink af wat klaar is. Zo heb je altijd iets te doen en houd je overzicht als de dagen in elkaar overlopen.

    Merk je dat het bij jezelf of bij iemand die dicht bij je staat niet meer gaat? Praat erover en zoek hulp. Bel bij direct gevaar 112. Niet opgeven betekent ook: hulp durven vragen.

    Kennis

    Gidsen die je ook offline kunt lezen

    Handleidingen die we zelf in Zweden en Nederland in de praktijk testen. De eerste gidsen zijn in de maak.

    In voorbereiding

    Stroom weg: de eerste 72 uur

    Wat werkt nog, wat valt uit, en in welke volgorde je dingen regelt.

    In voorbereiding

    Water bewaren en zuiveren

    Hoeveel, hoe lang houdbaar, en wat je doet als het kraanwater niet meer te vertrouwen is.

    In voorbereiding

    Communiceren zonder netwerk

    Noodradio, PMR446-portofoons en LoRa-mesh: wat ze kunnen en hoe je begint.

    In voorbereiding

    Warm blijven zonder net

    Eén kamer warm houden, veilig stoken en koolmonoxidevergiftiging voorkomen.

    In voorbereiding

    Je noodplan op papier

    Een invulbaar plan voor het hele huishouden, met adressen, afspraken en contacten.

    In voorbereiding

    De klok lezen

    Wat de kansen van Fimbulvintern wel en niet zeggen, en waarom het geen voorspelling is.

    Officiële informatie per land: NL · denkvooruit.nl DE · bbk.bund.de SE · krisinformation.se SE · mcf.se NO · sikkerhverdag.no DK · brs.dk FI · 72tuntia.fi

    Wat oorlog met geld doet

    We bekeken zes oorlogen en crises in Europa. In de meeste verloor gewoon geld snel waarde, en telkens grepen overheden in met nieuwe munten, bevroren rekeningen of kapitaalcontroles.

    Koersindicatie
    Koersen laden…

    Duitsland · 1914–1923

    Wat er gebeurde
    De oorlog werd betaald met leningen en bijgedrukt geld. In november 1923 kostte één dollar 4,2 biljoen mark; in 1914 was dat 4,2 mark.
    Wat overheden deden
    Een nieuwe munt, de rentenmark: 1 rentenmark verving 1 biljoen (10¹²) papiermark. Spaargeld was weggevaagd.

    Nederland · 1945

    Wat er gebeurde
    Tijdens de bezetting groeide de geldhoeveelheid van ƒ 2,6 miljard (1940) naar ƒ 10,9 miljard (1945), terwijl er veel minder te koop was.
    Wat overheden deden
    Geldzuivering van minister Lieftinck: biljetten van ƒ 100 werden op 9 juli ongeldig, alle andere op 26 september. Bankrekeningen werden geblokkeerd en iedereen kreeg eerst ƒ 10 aan nieuw geld.

    Hongarije · 1945–1946

    Wat er gebeurde
    De ergste hyperinflatie ooit gemeten: in juli 1946 verdubbelden de prijzen ongeveer elke 15 uur.
    Wat overheden deden
    Op 1 augustus 1946 kwam de forint: 1 forint verving 4 × 10²⁹ pengő.

    West-Duitsland · 1948

    Wat er gebeurde
    Na de oorlog was de rijksmark vrijwel waardeloos. Sigaretten werkten beter als betaalmiddel dan geld.
    Wat overheden deden
    Op 20 juni 1948 kwam de D-mark. Lonen en prijzen gingen 1 op 1 over, maar spaargeld werd omgezet tegen ruwweg 10 rijksmark voor 1 D-mark of slechter.

    Oekraïne · 2014–2022

    Wat er gebeurde
    Na de annexatie van de Krim en de oorlog in de Donbas zakte de hryvnia van ongeveer 8 naar ruim 30 per dollar (februari 2015).
    Wat overheden deden
    Bij de grootschalige inval in 2022 zette de centrale bank de koers vast op 29,25 per dollar en paste die in juli 2022 aan naar 36,57: de dollar werd 25% duurder. Opnemen en overmaken van vreemde valuta werd beperkt.

    Rusland · 2022

    Wat er gebeurde
    Na de inval in Oekraïne en de westerse sancties viel de roebel naar historische dieptepunten.
    Wat overheden deden
    De centrale bank verhoogde de rente naar 20%, exporteurs moesten 80% van hun buitenlandse inkomsten omwisselen en er kwamen kapitaalcontroles. De koers herstelde, maar Russen konden hun dollarspaargeld niet meer vrij opnemen of geld naar het buitenland sturen.

    Wat je ervan kunt leren

    • Gewoon geld op de bank en grote coupures waren steeds het kwetsbaarst.
    • Overheden grijpen in met nieuwe munten, bevroren rekeningen en kapitaalcontroles, vaak van de ene op de andere dag.
    • Spreiden helpt: een voorraad, contant geld in kleine coupures en tastbare waarde. Bitcoin kan een aanvulling zijn, zonder garantie.

    Bronnen: ESB · Interfax · UNIAN · BOFIT

    Bitcoin · in een crisis

    Wat Bitcoin wel en niet kan als het misgaat

    Bitcoin wordt vaak gezien als vluchthaven. In een echte crisis heb je er alleen iets aan als er stroom, internet en iemand is die het van je aanneemt. Dit is wat het wel en niet doet.

    Koersen

    Waarom Bitcoin bij een grote crisis?

    Tijdens oorlogen en grote crises hebben overheden in het verleden vaak veel extra geld gecreëerd om onder meer defensie te betalen. Dat kan leiden tot hoge inflatie: je euro's of kronen worden dan snel minder waard.

    Van bitcoin bestaan er nooit meer dan 21 miljoen, en niemand kan er extra bijmaken. Daardoor bestaat de kans dat het zijn waarde beter vasthoudt dan geld dat wordt bijgedrukt, zodat je het na de crisis misschien tegen een eerlijke koers kunt terugwisselen in je eigen munt.

    Geen garantie: de koers schommelt sterk, kan juist in paniek hard dalen, en terugwisselen hangt af van werkende beurzen en de regels in je land.

    Wat het wel kan

    Waarde over grenzen verplaatsen zonder bank, ook als het betalingsverkeer in je eigen land hapert. Je hebt niemands toestemming nodig.

    Wat het niet kan

    Zonder stroom en internet kun je niets versturen en niet controleren of een betaling is aangekomen. Je betaalt er geen boodschappen mee, en bij paniek op de markt kan de koers hard dalen, juist als je het nodig hebt.

    Veilig bewaren

    Beheer je je sleutels niet zelf, dan heb je geen echte controle. Een beurs kan in een crisis opnames stopzetten. Gebruik een hardwarewallet en bewaar je herstelzin op papier of metaal, op een veilige plek.

    Onze regel

    Wij behandelen alleen Bitcoin: het oudste en breedst gedragen netwerk, zonder centrale uitgever. Het is een aanvulling, geen vervanging van contant geld, water en voedsel. Leg eerst je basisvoorraad aan en zet alleen geld in Bitcoin dat je kunt missen.

    Zilver · tastbare waarde

    Zilveren munten als ruilmiddel

    Naast contant geld en Bitcoin kun je een deel van je reserve in zilveren beleggingsmunten aanhouden. Zilver is al duizenden jaren betaalmiddel en heeft geen stroom, internet of bank nodig.

    Wat het wel kan

    Je houdt het in je hand: het werkt zonder stroom en netwerk, en het kan niet worden bevroren of bijgedrukt. Een munt van 1 troy ounce (31,1 gram) is klein genoeg om mee te ruilen, terwijl goud daar al snel te veel waard voor is.

    Wat het niet kan

    Winkels nemen het in normale tijden niet aan, en ook in een crisis is niet zeker dat iemand het aanneemt. De koers schommelt, en tussen aankoop- en verkoopprijs zit een flink verschil.

    Welke munten

    Kies bekende munten van 999 fijnzilver van een staatsmunt, zoals de Maple Leaf, Wiener Philharmoniker, Britannia of Kangaroo. Die herkent iedereen het snelst. Koop bij een bekende handelaar: er zijn valse munten in omloop. Zilver is niet magnetisch, en gewicht en maat moeten precies kloppen.

    Kosten en btw

    Anders dan op beleggingsgoud zit er in vrijwel elk Europees land btw op zilver. Je betaalt dus duidelijk meer dan de zilverkoers. Sommige handelaren rekenen alleen btw over hun marge (de margeregeling), en dat scheelt. Bewaar munten op een veilige, droge plek en vertel niet rond dat je ze hebt.

    Geen garantie: ook de zilverprijs kan dalen, en of je er in een crisis mee kunt betalen hangt af van wie het wil aannemen. Zie het als aanvulling op je contante geld, niet als vervanging.

    Geen financieel advies

    Contant geld, Bitcoin en zilver noemen we alleen als aanvulling op je bestaansmiddelen in een crisis. Dit is algemene informatie en geen financieel advies van Project Fimbul. Ben je geïnteresseerd in een van deze financiële middelen, raadpleeg dan altijd eerst een erkend financieel adviseur.

    Uitrusting · onze aanbevelingen

    Uitrusting die werkt

    Wat je in huis zou moeten hebben, en waar je op moet letten bij het kopen. Je hoeft niet alles nieuw te kopen: veel heb je misschien al.

    Wij verdienen niets aan deze aanbevelingen of links. Koop waar je wilt.

    Uitgebreide testen van concrete producten volgen.

    Steun ons

    Houd Project Fimbul onafhankelijk

    Project Fimbul verdient niets aan wat je koopt: geen affiliatelinks, geen advertenties, geen betaalde aanbevelingen. De site, de crisisklok en de vertalingen draaien op vrijwillige donaties. Vind je dit nuttig, dan helpt elke bijdrage.

    Ons enige officiële Ko-fi-account is ko-fi.com/projectfimbul. Doneer bij twijfel altijd via de knop op projectfimbul.eu.

    Een donatie is vrijwillig en geeft geen recht op een tegenprestatie. Project Fimbul is geen goed doel; een donatie is niet aftrekbaar van de belasting.

    Over

    Waarom Fimbul

    In de Noordse mythologie is de Fimbulwinter de lange, strenge winter die aan het einde der tijden voorafgaat. Drie winters zonder zomer ertussen.

    Wij gebruiken die naam als herinnering, niet als voorspelling. Wie voorbereid is, komt de winter door. Project Fimbul richt zich op Europa en werkt vanuit Zweden en Nederland, zodat advies, bronnen en prijzen zo goed mogelijk kloppen met de situatie hier.

    Teksten, vertalingen en code op deze site zijn gemaakt met hulp van AI. Een mens controleert alles voordat het online gaat en is verantwoordelijk voor de inhoud. Eindredactie: J W Van Ravesteijn.

    Rustig, niet bang

    Voorbereid zijn is gewoon verstandig, net als een brandblusser in huis. Wij gebruiken nooit angst om je ergens toe te bewegen.

    Eerlijke cijfers

    De klok laat zien hoe zeker hij is, en hoe goed hij het in het verleden deed. Geen sensatie, wel bronnen.

    Zelf getest

    Wat we aanraden, gebruiken we zelf: in het dagelijks leven en in de kou.